Jakie składki National Insurance powinienem płacić jako przedsiębiorca?

System składek ubezpieczenia społecznego (National Insurance Contributions, NIC) jest w Wielkiej Brytanii Nieco skomplikowany i nie zawsze łatwo jest go zrozumieć, zwłaszcza gdy nie jest się księgowym. Składki mają kilka rodzajów, a ich stawka zależy między innymi od rodzaju prowadzonej działalności. W tym artykule wyjaśnimy jak działa cały ten system oraz wskażemy Ci, jakie składki powinieneś odprowadzać, prowadząc działalność gospodarczą w UK.

Na czym polega system ubezpieczeń społecznych w UK?

W Wielkiej Brytanii system ubezpieczeń społecznych opiera się na składkach National Insurance. To dość typowe rozwiązanie – składki zbierane są od wszystkich pracujących w tym kraju osób, po czym trafiają do National Insurance Fund, skąd później są wypłacane w postaci emerytur i zasiłków (np. chorobowych, macierzyńskich lub dla bezrobotnych).

Aby móc korzystać z zasiłków oraz emerytury państwowej, należy mieć uzupełniony tzw. rekord składkowy przez określoną ilość lat. Dla State Pension, minimalna ilość opłaconych lat to 10 – wtedy otrzyma się od rządu emeryturę, ale będzie ona minimalna. Pełna emerytura przysługuje dopiero po 35 latach opłacania składek. Jeśli ciekawi Cię, ile emerytury dostaniesz, na stronie rządowej możesz znaleźć kalkulator przewidywanej emerytury. 

Aby otrzymać któryś z zasiłków, twój rekord składkowy musi być uzupełniony przez kilka lat wstecz. Jest to oczywiście krótszy czas niż w przypadku emerytury – zazwyczaj mowa o 2 lub 3 latach.

Jakie składki NIC musi płacić osoba samozatrudniona?

Oprócz podatków, takich jak Income Tax oraz VAT, osoby samozatrunione muszą jeszcze odprowadzać składki National Insurance. To, jakie rodzaje składek National Insurance muszą płacić samozatrudnieni, jest zależne przede wszystkim od wysokości ich dochodów. 

Class 2 NIC

Na ogół, dla osób samozatrudnionych ważne są 2 klasy składek – Class 2 NIC oraz Class 4 NIC. Pierwsza z nich jest raczej traktowana jako składka dobrowolna, ponieważ mogą, ale nie muszą jej opłacać osoby samozatrudnione, których roczny dochód jest mniejszy niż £6,725. Jeśli nie odprowadza się w tym samym czasie innych składek, jest to zdecydowanie zalecane, aby nie pozostawiać luk w swoim rekordzie składkowym. Ich wysokość to £3.45 na tydzień.

Jeżeli twój dochód roczny zawiera się w przedziale od £6,725 do £12,570 (personal allowance), nie musisz płacić żadnych składek oraz nie masz przez to luk w rekordzie. Mianowicie rząd wprowadził system, który sprawia, że w tym przedziale rocznego dochodu, składki Class 2 NIC są traktowane jako zapłacone. Oznacza to, że Ty nie płacisz nic, a twój rekord składkowy nie wykazuje żadnych braków.

Class 4 NIC

Osoby samozatrudnione z dochodami powyżej £12,570 są zobowiązane do płacenia Class 4 NIC. Te składki wynoszą 6% od części dochodu między £12,570 a £50,270. Od części dochodu powyżej tej górnej granicy, należy odprowadzić 2%.

Część dochodu od £12,570 do £50,270	Część dochodu powyżej £50,270
6%	2%

Podsumowując:

Twój dochód jako Sole Trader	Co musisz zapłacić
£0 – £6,750	Nic, ale możesz dobrowolnie opłacić Class 2 NIC (£3,45 tygodniowo)
£6,751 – £12,570	–
£12,571 – £50,270	Class 4 NIC (6%)
powyżej £50,270	Class 4 NIC (2%)

Składki National Insurance rozlicza się poprzez Self Assessment – termin zarówno opłacenia składek oraz przesłania rozliczenia to 31 stycznia następnego roku podatkowego. Oznacza to, że za rok podatkowy 2025/2026, termin płatności i deklaracji podatkowej przypada na 31 stycznia 2027. Pamiętaj, że za opóźnienia w płatności lub deklaracji, HMRC nakłada kary.

Jakie składki National Insurance musi odprowadzać dyrektor spółki LTD?

Jeśli chodzi o dyrektora spółki LTD, warto pamiętać o najważniejszej kwestii – dyrektor spółki jest również jej pracownikiem. Przez ten fakt, jest on rozliczany na zasadach podobnych do tych, które odnoszą się do pracowników etatowych. Dyrektor może wypłacać pieniądze ze spółki LTD na kilka sposobów, ale składki NIC będzie odprowadzać tylko w ramach pensji pracowniczej, a nie na przykład od dywidend.

W przypadku dyrektorów spółek LTD, obowiązują składki Class 1 NIC, zwykle typu A. Wynoszą one wtedy 8% od przedziału £1,048 do £4,089 miesięcznie i 2% od części powyżej. Tak samo jak w przypadku innych pracowników, dyrektor nie musi samodzielnie ani odprowadzać składek, ani deklarować tego do HMRC. Wszystko robi spółka, poprzez system PAYE.

Jak opisywaliśmy w artykule pt. „Jak wypłacać pieniądze ze spółki LTD„, istnieją sposoby, które sprawiają, że dyrektorzy spółek LTD mogą zarabiać duże pieniądze, zupełnie nie opłacając składek NIC. Takie rozwiązania nie pozostawiają również luk w rekordzie składkowym.

Employer’s NIC – składki opłacane przez pracodawców

Dotychczas opisywaliśmy składki, które muszą być opłacane z dochodu osoby samozatrudnionej lub dyrektora spółki. Pamiętaj jednak, że jako przedsiębiorca, który zatrudnia, musisz także odprowadzać składki NIC za pracowników. Nazywają się one Employer’s National Insurance Contributions i w roku podatkowym 2025/2026 wynoszą 15% od części pensji brutto pracownika powyżej £417 miesięcznie (chyba że przysługują jakieś ulgi).

Kredyty składkowe

Przy temacie składek National Insurance, warto wspomnieć o temacie kredytów składkowych. Aby chronić rekordy składkowe osób, które są niezdolne do opłacania national insurance lub mają ciężką sytuację finansową, brytyjski rząd wprowadził system National Insurance Credits. Jest to termin określający składki, które są traktowane jako zapłacone, chociaż żadne pieniądze nie trafiły do HMRC. Sytuacja jest podobna jak w przypadku Class 2 NIC – Ty nie wysyłasz żadnych pieniędzy, a twój rekord składkowy jest uzupełniony.

National Insurance Credits dostaje się automatycznie lub na wniosek, w takich sytuacjach jak:

• Masz status bezrobotnego i pobierasz zasiłki, np. Universal Credit;
• Otrzymujesz child benefit;
• Pobierasz świadczenia zdrowotne, np. Statutory Sick Pay;
• Jesteś na urlopie macierzyńskim/ojcowskim.

Jeśli Tobie, jako przedsiębiorcy, przytrafi się wypadek lub zachorujesz, zdecydowanie powinieneś wiedzieć jaki zasiłek możesz otrzymać od rządu. Dlatego, poniżej przedstawimy zasiłki, które przysługują Ci dzięki opłacaniu składek NIC.

Statutory Sick Pay (SSP)

Statutory Sick Pay to benefit, który przysługuje pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, czyli też dyrektorom spółek LTD. SSP to minimalna kwota, którą firma musi płacić pracownikowi, jeśli ten rozchoruje się na więcej niż 3 dni. W roku podatkowym 2025/2026 wynosi £118.75 tygodniowo i może być wypłacane przez maksymalnie 28 dni. Jak wspomniałam wcześniej, jest to minimalna kwota – w umowie o pracę może być zapisana większa kwota, czyli de facto dyrektor może sam sobie ją podnieść. Należy jednak pamiętać, że jeśli dyrektor pobiera wynagrodzenie tylko w postaci dywidend, nie może on pobierać SSP. Aby być zakwalifikowanym do Statutory Sick Pay, musi on pobierać pensje poprzez system PAYE i odprowadzać składki NIC (lub być traktowanym jakby je opłacał).

Employment and Support Allowance (ESA)

Niestety, samozatrudnionym nie przysługuje SSP. Alternatywą, o której mało osób pamięta jest Employment and Support Allowance. Tym razem jest to pełnoprawny zasiłek, który można pobierać od rządu, jeśli choroba nie ustąpi po 7 dniach. Wtedy lekarz może wypisać potwierdzenie niezdolności do pracy (tzw. Fit note) i jeśli masz uzupełnione wszystkie składki NIC przez ostatnie 2 lata, możesz zgłosić się do rządu po zasiłek ESA. Wynosi on £92.05 przez pierwsze 13 tygodni. Jedynym haczykiem jest to, że jeśli pobierasz ESA, będziesz zapraszany na różne spotkania i warsztaty, które mają na celu przybliżyć Cię do twojego miejsca pracy. Może to być dość uciążliwe, ale niestety jest to wymagane, jeśli chcesz otrzymywać świadczenie. Bezpodstawna odmowa przyjścia na takie spotkanie może skutkować zmniejszeniem lub zlikwidowaniem zasiłku.

Maternity Allowance

Brytyjski rząd przygotował szereg programów pomocowych dla rodziców. Oprócz Statutory Maternity Pay i Child benefit, niektóre mamy mogą ubiegać się o Maternity Allowance. Ten zasiłek przeznaczony jest dla osób, które są zatrudnione ale nie mogą otrzymać SMP oraz dla osób samozatrudnionych, które:

• Odprowadzały składki NIC przez poprzednie 13 tygodni;
• W ciągu 66 tygodni przed przewidywaną datą porodu pracowały przez co najmniej 26 tygodni;
• Zarabiały przynajmniej £30 tygodniowo przez co najmniej 13 z tych 26 tygodni.

Maternity Allowance w wysokości £187.18 może być wypłacane przez maksymalnie 39 tygodni, a pierwsza wypłata może zostać dokonana najwcześniej 11 tygodni przed planowaną datą porodu.

Podsumowanie

Składki National Insurance (NIC) to podstawowa opłata, która należy odprowadzać łącznie z podatkami. Jeśli odprowadzana regularnie, zapewnia dostęp do niektórych świadczeń i zasiłków oraz do emerytury państwowej. Jeśli jesteś samozatrudniony, powinieneś odprowadzać Class 2 i 4 NIC, a jeśli zarządzasz spółką LTD i korzystasz z klasycznego wynagrodzenia, jakim jest pensja pracownicza, od twojej wypłaty zostaną pobrane Class 1 NIC.

Nie wiesz, jaką składkę NIC musisz zapłacić? Skontaktuj się z nami – pomożemy!