Jakie składki National Insurance powinienem płacić jako przedsiębiorca?

System składek ubezpieczenia społecznego (National Insurance Contributions, NIC) jest w Wielkiej Brytanii Nieco skomplikowany i nie zawsze łatwo jest go zrozumieć, zwłaszcza gdy nie jest się księgowym. Składki mają kilka rodzajów, a ich stawka zależy między innymi od rodzaju prowadzonej działalności. W tym artykule wyjaśnimy jak działa cały ten system oraz wskażemy Ci, jakie składki powinieneś odprowadzać, prowadząc działalność gospodarczą w UK.

Na czym polega system ubezpieczeń społecznych w UK?

W Wielkiej Brytanii system ubezpieczeń społecznych opiera się na składkach National Insurance. To dość typowe rozwiązanie – składki zbierane są od wszystkich pracujących w tym kraju osób, po czym trafiają do National Insurance Fund, skąd później są wypłacane w postaci emerytur i zasiłków (np. chorobowych, macierzyńskich lub dla bezrobotnych).

Aby móc korzystać z zasiłków oraz emerytury państwowej, należy mieć uzupełniony tzw. rekord składkowy przez określoną ilość lat. Dla State Pension, minimalna ilość opłaconych lat to 10 – wtedy otrzyma się od rządu emeryturę, ale będzie ona minimalna. Pełna emerytura przysługuje dopiero po 35 latach opłacania składek – przynajmniej gdy chodzi o osoby, które weszły na rynek pracy w ostatniej dekadzie. Jeśli ciekawi Cię, ile emerytury dostaniesz, na stronie rządowej możesz znaleźć kalkulator przewidywanej emerytury. 

Aby otrzymać któryś z zasiłków, twój rekord składkowy musi być uzupełniony przez kilka lat wstecz. Jest to oczywiście krótszy czas niż w przypadku emerytury – zazwyczaj mowa o 2 lub 3 latach.

Jakie składki NIC musi płacić osoba samozatrudniona?

Oprócz podatków, takich jak Income Tax oraz VAT, osoby samozatrunione muszą jeszcze odprowadzać składki National Insurance. To, jakie rodzaje składek National Insurance muszą płacić samozatrudnieni, jest zależne przede wszystkim od wysokości ich dochodów. 

Class 2 NIC

Na ogół, dla osób samozatrudnionych ważne są 2 klasy składek – Class 2 NIC oraz Class 4 NIC. Pierwsza z nich jest raczej traktowana jako składka dobrowolna, ponieważ mogą, ale nie muszą jej opłacać osoby samozatrudnione, których roczny zysk jest mniejszy niż £7,105. Jeśli nie odprowadza się w tym samym czasie innych składek, jest to zdecydowanie zalecane, aby nie pozostawiać luk w swoim rekordzie składkowym. W roku podatkowym 2026/2027, ich wysokość to £3.65 na tydzień.

Jeżeli twój roczny zysk zawiera się w przedziale od £7,105 do £12,570 (Lower Profits Limit), nie musisz płacić żadnych składek oraz nie masz przez to luk w rekordzie. Mianowicie rząd wprowadził system, który sprawia, że w tym przedziale rocznego dochodu, składki Class 2 NIC są traktowane jako zapłacone. Oznacza to, że Ty nie płacisz nic, a twój rekord składkowy nie wykazuje żadnych braków.

Class 4 NIC

Osoby samozatrudnione których roczny zysk przekracza £12,570 są zobowiązane do płacenia Class 4 NIC. Te składki wynoszą 6% od części zysku między £12,570 a £50,270. Od części zysku powyżej tej górnej granicy, należy odprowadzić 2%.

Część dochodu od £12,570 do £50,270	Część dochodu powyżej £50,270
6%	2%

Podsumowując:

Twój dochód jako Sole Trader	Co musisz zapłacić
poniżej £7,105	Nic, ale możesz dobrowolnie opłacić Class 2 NIC (£3,65 tygodniowo)
£7,105 – £12,570	–
£12,571 – £50,270	Class 4 NIC (6%)
powyżej £50,270	6% od przedziału £12,571 – £50,270 oraz 2% od nadwyżki

Składki National Insurance rozlicza się co do zasady poprzez Self Assessment – termin zarówno opłacenia składek oraz przesłania rozliczenia to 31 stycznia następnego roku podatkowego. Oznacza to, że za rok podatkowy 2026/2027, termin płatności i deklaracji podatkowej przypada na 31 stycznia 2028. W niektórych przypadkach przedsiębiorca musi również dokonywać payments on account, płatnych 31 stycznia i 31 lipca. Pamiętaj, że za opóźnienia w płatności lub deklaracji HMRC może nakładać kary.

Jakie składki National Insurance musi odprowadzać dyrektor spółki LTD?

Jeśli chodzi o dyrektora spółki LTD, warto pamiętać o najważniejszej kwestii – dyrektor spółki jest również jej pracownikiem, przynajmniej w ujęciu składkowym. Przez ten fakt, jest on rozliczany na zasadach podobnych do tych, które odnoszą się do pracowników etatowych – spółka musi pobrać składki Class 1 National Insurance od wypłacanego wynagrodzenia. Dyrektor może wypłacać pieniądze ze spółki LTD na kilka sposobów, ale składki NIC będzie odprowadzać tylko w ramach pensji pracowniczej, a nie na przykład od dywidend.

W przypadku dyrektorów spółek LTD, obowiązują składki Class 1 NIC, zwykle typu A. W roku podatkowym 2026/2027 wynoszą one wtedy 8% od przedziału od £12,570 do £50,270 rocznie i 2% od części powyżej tej kwoty. Tak samo jak w przypadku innych pracowników, dyrektor nie musi samodzielnie ani odprowadzać składek, ani deklarować tego do HMRC. Wszystko robi spółka, poprzez system PAYE.

Jak opisywaliśmy w artykule pt. „Jak wypłacać pieniądze ze spółki LTD„, istnieją sposoby, które sprawiają, że dyrektorzy spółek LTD mogą zarabiać duże pieniądze, zupełnie nie opłacając składek NIC. Takie rozwiązania nie pozostawiają również luk w rekordzie składkowym.

Employer’s NIC – składki opłacane przez pracodawców

Dotychczas opisywaliśmy składki, które muszą być opłacane z dochodu osoby samozatrudnionej lub dyrektora spółki. Pamiętaj jednak, że jako przedsiębiorca, który zatrudnia, musisz także odprowadzać składki NIC za pracowników. Nazywają się one Employer’s National Insurance Contributions i w roku podatkowym 2026/2027 wynoszą 15% od części pensji brutto pracownika powyżej £417 miesięcznie, czyli £5,000 rocznie (chyba że przysługują jakieś ulgi lub mają zastosowanie przepisy szczególne).

Niektórzy pracodawcy mogą również skorzystać z Employment Allowance, które pozwala obniżyć należne Employer’s NIC nawet o £10,500 rocznie.

Kredyty składkowe

Przy temacie składek National Insurance, warto wspomnieć o temacie kredytów składkowych. Aby chronić rekordy składkowe osób, które są niezdolne do opłacania national insurance lub mają ciężką sytuację finansową, brytyjski rząd wprowadził system National Insurance Credits. Jest to termin określający składki, które są traktowane jako zapłacone, chociaż żadne pieniądze nie trafiły do HMRC. Sytuacja jest podobna jak w przypadku Class 2 NIC – Ty nie wysyłasz żadnych pieniędzy, a twój rekord składkowy jest uzupełniony.

National Insurance Credits dostaje się automatycznie lub na wniosek, w takich sytuacjach jak:

• Masz status bezrobotnego i pobierasz zasiłki, np. Universal Credit;
• Otrzymujesz child benefit na dziecko poniżej 12 lat;
• Pobierasz świadczenia zdrowotne, np. Statutory Sick Pay i nie zarabiasz wystarczająco aby uzyskać qualifying year;
• Jesteś na urlopie macierzyńskim/ojcowskim.

Jeśli Tobie, jako przedsiębiorcy, przytrafi się wypadek lub zachorujesz, zdecydowanie powinieneś wiedzieć jaki zasiłek możesz otrzymać od rządu. Dlatego, poniżej przedstawimy zasiłki, które przysługują Ci dzięki opłacaniu składek NIC.

Statutory Sick Pay (SSP)

Statutory Sick Pay to benefit, który przysługuje czasowo niezdolnym do pracy z powodu choroby pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, czyli też dyrektorom spółek LTD. SSP to minimalna kwota, którą firma musi płacić pracownikowi, jeśli ten rozchoruje się na choćby jeden dzień – to duża zmiana względem poprzednich lat, kiedy to wymagane były minimum 3 dni absencji.

W roku podatkowym 2026/2027, zasiłek chorobowy w Anglii wynosi £123.25 tygodniowo albo 80% przeciętnego tygodniowego wynagrodzenia pracownika (wybierana jest kwota niższa) i może być wypłacane przez maksymalnie 28 tygodni. Jak wspomniałam wcześniej, jest to minimalna kwota – w umowie o pracę może być zapisana większa kwota, czyli de facto dyrektor może sam sobie ją podnieść. Należy jednak pamiętać, że jeśli dyrektor pobiera wynagrodzenie tylko w postaci dywidend, nie może on pobierać SSP. Aby być zakwalifikowanym do Statutory Sick Pay, musi on pobierać pensje poprzez system PAYE i odprowadzać składki NIC (lub być traktowanym jakby je opłacał).

Employment and Support Allowance (ESA)

Niestety, samozatrudnionym nie przysługuje SSP. Alternatywą, o której mało osób pamięta jest New Style Employment and Support Allowance (ESA). To świadczenie przeznaczone między innymi dla osób, którym stan zdrowia lub niepełnosprawność ogranicza możliwość wykonywania pracy zarobkowej.

Twoje prawo do New Style ESA zależy między innymi od historii składek National Insurance. Zasadniczo trzeba mieć opłacone lub zaliczone odpowiednie Class 1 lub Class 2 NIC, zwykle z ostatnich 2-3 lat.

Przez pierwszych 13 tygodni wniosek znajduje się zasadniczo w tzw. assessment phase. W roku podatkowym 2026/2027, osoby w wieku 18-24 lat otrzymują do £75.65 tygodniowo, natomiast osoby w wieku 25 lat i więcej otrzymują £95.55 tygodniowo. Jedynym haczykiem jest to, że jeśli pobierasz ESA, będziesz zapraszany na różne spotkania i warsztaty, które mają na celu przybliżyć Cię do twojego miejsca pracy. Może to być dość uciążliwe, ale niestety jest to wymagane, jeśli chcesz otrzymywać świadczenie. Bezpodstawna odmowa przyjścia na takie spotkanie może skutkować zmniejszeniem lub zlikwidowaniem zasiłku. Jeśli jednak spełniasz warunki ESA, możesz pobierać ten zasiłek do czasu powrotu do zdrowia lub, w niektórych przypadkach, przez rok.

Maternity Allowance

Brytyjski rząd przygotował szereg programów pomocowych dla rodziców – także dla osób, które nie kwalifikują się do Statutory Maternity Pay. Oprócz SMPay i Child benefit, niektóre mamy mogą ubiegać się o Maternity Allowance. Ten zasiłek przeznaczony jest dla osób, które są zatrudnione ale nie mogą otrzymać SMP oraz dla osób samozatrudnionych, które:

• Odprowadzały składki NIC przez poprzednie 13 tygodni;
• W ciągu 66 tygodni przed przewidywaną datą porodu pracowały przez co najmniej 26 tygodni;
• Zarabiały przynajmniej £30 tygodniowo przez co najmniej 13 z tych 26 tygodni.

W przypadku osób self-employed, wysokość Maternity Allowance zależy głównie od historii Class 2 National Insurance Contributions. Jak wynika z opisu wymogów, odprowadzana kwota jest bez znaczenia – liczy się regularność.

Maternity Allowance w wysokości od £27 do £194.32 tygodniowo może być wypłacane przez maksymalnie 39 tygodni, a pierwsza wypłata może zostać dokonana najwcześniej 11 tygodni przed planowaną datą porodu. Nieopłacanie wszystkich składek Class 2 NIC poskutkuje wypłatą niższego zasiłku. HMRC może jednak umożliwić Ci uzupełnienie dobrowolnych składek.

Podsumowanie

Składki National Insurance (NIC) to podstawowa opłata, która należy odprowadzać łącznie z podatkami. Jeśli odprowadzana regularnie, zapewnia dostęp do niektórych świadczeń i zasiłków oraz do emerytury państwowej. Jeśli jesteś samozatrudniony, powinieneś odprowadzać Class 4 NIC, potencjalnie także Class 2, a jeśli zarządzasz spółką LTD i korzystasz z klasycznego wynagrodzenia, jakim jest pensja pracownicza, od twojej wypłaty zostaną pobrane Class 1 NIC.

Nie wiesz, jaką składkę NIC musisz zapłacić? Skontaktuj się z nami – pomożemy!