Payment on account w UK – dlaczego mam zapłacić zaliczkę podatku na przyszły rok?

Początkujący przedsiębiorcy często mają problem z pełnym zrozumieniem systemu zaliczek podatkowych, które są obowiązkowe dla bardzo dużej części firm. W tym artykule wytłumaczymy czym jest payment on account i w jaki sposób działa.

Self Assessment

Aby w pełni zrozumieć system payment on account, najpierw warto wiedzieć czym w ogóle jest Self Assessment. Za tą nazwą kryje się kilka konkretnych pojęć, jednak w dużej ilości przypadków chodzi po prostu o sposób rozliczania osób prywatnych z podatków.

Do Self Assessment muszą się zapisać wszyscy, którzy osiągają w roku podatkowym przychód większy niż £1,000 i przychód ten nie pochodzi z umowy o pracę (w przypadku pracy na etacie rozliczenia są prowadzone poprzez system PAYE). Mowa tu więc o osobach samozatrudnionych, landlordach, którzy otrzymują przychód z wynajmu, dyrektorach spółek LTD wypłacających sobie pieniądze dywidendami czy partnerach w spółkach osobowych.

Self Assessment obejmuje kilka różnych podatków, choć jest skupiony głównie na podatku dochodowym dla osób prywatnych (Income Tax). Oprócz tego, poprzez SA rozlicza się też składki na ubezpieczenie społeczne, Dividend Tax oraz Capital Gains Tax.

Deklarację Self Assessment za rok podatkowy składa się do 31 stycznia następnego roku. Przykładowo, za rok podatkowy 2026/2027, ostateczny deadline przypadnie na 31 stycznia 2028 roku.

Obecnie sytuacja z Self Assessment się nieco komplikuje, ponieważ w życie wchodzi system Making Tax Digital, który wprowadza obowiązek składania dodatkowych, kwartalnych zeznań podatkowych oraz jednego podsumowującego (final declaration), które jest pewnego rodzaju nowym wcieleniem deklaracji SA (inaczej się je wypełnia oraz ma inną nazwę, ale funkcjonalnie jest tym samym).

Making Tax Digital nakłada na przedsiębiorców obowiązek częstszego składania deklaracji podatkowych, ale nie zmienia terminów płatności podatków – są one cały czas takie same jak przed wprowadzeniem nowego systemu. Jeśli chcesz przeczytać więcej o MTD i sprawdzić, czy Cię obowiązuje, przeczytaj nasz artykuł poświęcony w pełni temu zagadnieniu.

Payment on account

Payment on account w Wielkiej Brytanii to system zaliczek na poczet podatku dochodowego (Income Tax) oraz składek na ubezpieczenie społeczne Class 4 NICs, który obowiązuje osoby rozliczające się poprzez Self Assessment. Brytyjski urząd skarbowy (HMRC) wprowadził ten mechanizm, aby zapobiec sytuacji, w której podatnicy płacą dużą kwotę podatku raz w roku z dołu. Zamiast tego płatność jest rozbijana na dwie raty w ciągu roku.

Kto się kwalifikuje?

System payment on account muszą uwzględnić w swoich rozliczeniach wszystkie osoby, które składają deklarację Self Assessment, czyli:

• Samozatrudnieni;
• Partnerzy w spółkach partnerskich (partnerships);
• Dyrektorzy spółek LTD rozliczający się przez Self Assessment;
• Landlordzi otrzymujący czynsz z wynajmu.

Zaliczki trzeba zacząć odprowadzać, kiedy twój ostateczny rachunek podatkowy na SA wyniesie więcej niż £1,000. Jeśli korzystasz z systemu księgowego, zaliczka powinna sama się naliczyć.

Terminy płatności i wysokość payment on account

W Self Assessment występują dwa terminy płatności – najważniejszy, 31 stycznia oraz termin drugiej raty zaliczki, 31 lipca.

31 stycznia to termin, w którym zarówno regulujesz rachunek z HMRC za poprzedni rok podatkowy oraz płacisz pierwszą ratę zaliczki na rok, który aktualnie trwa. Zaliczka ta wynosi 50% kwoty podatku, jaki zapłaciłeś za poprzedni rok.

Przykładowo, jeśli twój łączny podatek za rok 2025/2026 wyniesie £9,000, 31 stycznia musisz wysłać do HMRC łącznie £13,500 (£9,000 podatku za poprzedni rok oraz I rata zaliczki na następny wynosząca £4,500).

Termin drugiej raty zaliczki wypada 31 lipca. To do wtedy musisz wysłać następne 50%, czyli według naszego przykładu kolejne £4,500.

Co się dzieje przy finalnym rozliczeniu

Jak można łatwo zauważyć, istnieje bardzo mała szansa, że twój podatek w nowym roku podatkowym wyniesie dokładnie tyle samo co w poprzednim. Dlatego do 31 stycznia następuje rozliczenie z HMRC:

• Jeśli zarobiłeś więcej niż w poprzednim roku podatkowym – jesteś zobowiązany dopłacić zaległość;
• jeśli zarobiłeś mniej – HMRC zaliczy nadwyżkę na poczet pierwszej zaliczki na kolejny rok (lub zwróci na konto).

Oczywiście jeśli zarobisz tyle samo to nikt nie musi dopłacać, a twoim jedynym zadaniem jest wysłanie pełnej I raty payment on account na następny rok.

Zmniejszanie zaliczki

Pamiętaj, że jeżeli przewidujesz gorszy rok, HMRC pozwala na zmniejszenie zaliczki za odpowiednim uzasadnieniem. Może to być np. utrata głównego kontrahenta lub choroba. Możesz to zrobić na dwa sposoby, w zależności od momentu, w którym decydujesz się na zmianę:

• Podczas składania deklaracji podatkowej – W formularzu SA jest specjalna sekcja dotycząca zaliczek. Możesz tam wpisać nową, sugerowaną przez siebie kwotę zaliczki i podać krótki powód zmiany;
• W trakcie roku (online) – Jeśli deklarację już wysłałeś, ale sytuacja zmieniła się np. w czerwcu, zaloguj się na swoje konto HMRC, wejdź w zakładkę dotyczącą Self Assessment i wybierz opcję „Reduce payment on account”.

Musisz mieć jednak na uwadze, że takie rozwiązanie wiąże się z pewnym ryzykiem. Jeśli na koniec roku okaże się, że zaliczka powinna być dużo wyższa, HMRC może uznać, że zaniżyłeś ją specjalnie. W takim wypadku może on naliczyć odsetki karne od tej różnicy, wstecznie od dnia, w którym zaliczka powinna była trafić na ich konto. Korzystaj więc z tego rozważnie, najlepiej mając potwierdzenia w księgach. Jeśli zaniżysz swoje payment on account, a później okaże się, że zarobisz więcej niż się spodziewałeś, koniecznie wykonaj dodatkową wpłatę aby podwyższyć zaliczkę.

Budget payment plan

Ważnym narzędziem na twoim koncie HMRC, o którym powinieneś wiedzieć jest Budget payment plan. Pozwala ono na ustawienie stałego zlecenia stałego (Direct Debit) co tydzień lub co miesiąc, które będzie przelewało pieniądze na rzecz payment on account. Dzięki temu, zamiast płacenia dwóch dużych kwot w ciągu roku, możesz rozbić je na mniejsze, regularne płatności.

Podsumowanie

Jak widać, cały ten system tylko wydaje się skomplikowany. W rzeczywistości już po pierwszym jego zrozumieniu nie będziesz miał problemu z prawidłowym rozliczaniem się z HMRC. Pamiętaj, że dwa najważniejsze terminy to 31 stycznia – do wtedy regulujesz swój rachunek z HMRC oraz przelewasz pierwszą ratę zaliczki na następny rok oraz 31 lipca, kiedy dopłacasz drugą.